Marta Keil

What if none of the working conditions we knew were left? In his wonderful piece of writing that Francis McKee shared with us at the end of the third day of “The Return of the Fantastic Institution” symposium, the world does not seem a recognizable space: after massive floods, social revolts and climate wars, it requires new modes of communicating, gathering, working and negotiating the common. None of the structures, sets of rules or social codes that we have been used to remain useful at present. The map is not readable anymore — the scale as we know it does not apply here. Actually, almost nothing of what we knew is left. What has to be redefined from scratch are not only the tools of organizing, instituting and naming, but also the very ways of understanding the reality — and dealing with it. The local society, created out of floating waves of wanderers, is constantly in negotiation mode. One needs to co-operate with others in order to secure the food and housing, but also has to discuss and redefine the ways of using the given space. Apparently, there are no established structures left, one needs to set them up anew, according to changing circumstances, conditions or demands.We are not dealing here with institutions, but rather with a constant, fragile process of instituting: of proposing and negotiating a certain arrangement. There is neither a state officer nor a city counselor that may grant you a mandate to enter the institution. Equally, there is no private sponsor to negotiate the political scope of the program with. No board to talk to. But there are diverse groups of newcomers, with needs of a shelter — and the space you work in might be the last possible option to offer them. What do you do then? Where does your way of thinking of the art as social, critical practice lead you? To whom is your work being addressed actually and why is it necessary at all?

While thinking about notions of the ‘local’, the ‘regional’ and
the ‘authentic’ in a social and economic context, one sees these terms becoming increasingly blurred. What remains when the ‘local’ turns out to be a mere product? How does this constant shift between locations, contexts and cultures influence artists’ work? How do these artists elaborate their ways of communicating
their practice, while challenging the status of mobility, instability, being-in-motion? Where are the centre and peripheries and how
do they influence working conditions? Is the East still running after the West? And what does ‘the East’ mean, after all?
These were the main questions we asked while creating IDENTITY.MOVE! - a temporary space for sharing knowledge, experience and intuitions for performing artists working in so-called ‘East Europe’ - a Europe which, for many, remains on the peripheries. The geopolitical situation definitely influences artistic practice, not necessarily always thematically, but mainly through accessible working conditions and artists’ position in society.

While thinking about notions of the ‘local’, the ‘regional’ and
the ‘authentic’ in a social and economic context, one sees these terms becoming increasingly blurred. What remains when the ‘local’ turns out to be a mere product? How does this constant shift between locations, contexts and cultures influence artists’ work? How do these artists elaborate their ways of communicating
their practice, while challenging the status of mobility, instability, being-in-motion? Where are the centre and peripheries and how
do they influence working conditions? Is the East still running after the West? And what does ‘the East’ mean, after all?
These were the main questions we asked while creating IDENTITY.MOVE! - a temporary space for sharing knowledge, experience and intuitions for performing artists working in so-called ‘East Europe’ - a Europe which, for many, remains on the peripheries. The geopolitical situation definitely influences artistic practice, not necessarily always thematically, but mainly through accessible working conditions and artists’ position in society.

Wychodząc z założenia, że sztuka jest praktyką społeczną, a sposób jej wytwa- rzania i percepcji uwarunkowany jest zawsze przez kontekst społeczno-polityczny i ekonomiczny, chciałabym zaproponować spojrzenie na festiwal jako na instytucję sztuki – i zastanowić się nad wynikającymi z tej perspektywy konse- kwencjami. Szczególnie uważnie będę chciała przyjrzeć się politycznej ontolo- gii festiwalu, politycznym i ekonomicznym uwikłaniom praktyk kuratorskich, problemowi (auto)cenzury ekonomicznej i przypadkom jej występowania
w ostatnim czasie w ramach polskich festiwali teatralnych oraz zadać pytanie, w jaki sposób możliwe jest dzisiaj „przechwycenie” festiwalu i odzyskanie go jako przestrzeni działań krytycznych. Rozważania o praktykach instytucjonalnych współczesnych festiwali oprę na własnych doświadczeniach kuratorskich oraz usytuuję w kontekście możliwych działań krytyczno-instytucjonalnych proponowanych przez Geralda Rauniga oraz w odniesieniu do pojęcia instytucji jako dobra wspólnego. Szczególnie ważna będzie tu dla mnie sformułowana przez Anę Vujanović koncepcja performatywności świata sztuki.

Taking as my starting point the assumption that art is a social practice, and how it is made and perceived is always determined by the socio-political and economic context, I would like to propose that a festival be regarded as an art institution – and consider the implications of that perspective. The political ontology of the festival; the political and economic entanglements of curatorial practices; economic (self-)censorship and its recent manifestations at theatre festivals in Poland will be the main facets of my study. I will also enquire about how the festival today can be ‘taken over’, regained a space for critical activity. My consideration of the institutional practices of present-day festivals will be based on my own experiences as a curator; they will also be situated in the context of practicable institutional-critical activity as proposed by Gerald Raunig, and take as their point of reference the concept of an institution as a common good. The concept of the ‘performativeness of the art world’ formulated by Ana Vujanovic will be of primary importance to my study.

W moim przekonaniu realna i skuteczna walka o sztukę jako narzędzie demokratyczne nie jest możliwa bez demokratyzacji metod i warunków jej wytwarzania, a program zakładający społeczną emancypację powinien zaczynać się od krytycznego spojrzenia na mechanizmy, struktury i wewnętrzne relacje obowiązujące w ramach organizacji, za którą jesteśmy odpowiedzialni. Nie mam wątpliwości, że publiczne instytucje sztuki pozostają dobrem bezcennym, wymagającym uważnej troski i opieki, jednak w moim rozumieniu skuteczna walka o ich przetrwanie nie jest możliwa bez krytycznego namysłu nad tym, jak są zorganizowanie, jak funkcjonują i komu oraz czemu realnie służą. W tym kontekście rozumiem krytykę instytucjonalną jako krytyczne badanie praktyk, struktur i metod pracy w sztuce. Równie ważne wydaje mi się ujawnianie ram instytucjonalnych oraz procesu ich wyznaczania, przy zwróceniu szczególnej uwagi na fakt, że wyrysowywanie granic zawsze oznacza pozostawienie jakiegoś obszaru na zewnątrz.
Spróbuję odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób w obecnym społeczno-politycznym i ekonomicznym kontekście możliwa jest krytyka instytucjonalna i dlaczego jest właśnie dzisiaj niezbędna.

I believe that a genuine and effective campaign for art as a democratic instrument can only succeed if the methods and conditions of producing art are rendered more democratic; and the programme of social emancipation ought to begin with a critical examination of the mechanisms, structures and internal relations in force within the organization we are responsible for. I am in no doubt that public arts institutions remain a priceless good, requiring care and attention, but in my view the campaign for their survival will only be efficient insofar as we reflect critically on how these institutions are organized, how they operate, and whom and what they realistically benefit. In this context, I understand institutional critique as a critical enquiry into the practices, structures and methods of working in art. I find it equally important to expose the institutional framework and the process by which it is delimited – in doing so, I am especially mindful of the fact that defining borders inevitably leaves out fragments of territory. I will attempt to answer the question about the practicability of institutional critique in the current socio-political and economic context, and address the issue of why this type of critique is more vital today than ever.

In the third issue of Polish Theatre Journal, we examine institutional practices in Polish theatre in the context of political and social changes. We analyse conditions for freedom of artistic expression and of mechanisms of censorship; we observe significant conflicts and struggles in theatre life, and scrutinize the entanglement of economic, political and aesthetic determinants. We query the possibility of making theatre institutions into social laboratories in which cultural practices for the new democratic order can be developed.

In the third issue of Polish Theatre Journal, we examine institutional practices in Polish theatre in the context of political and social changes. We analyse conditions for freedom of artistic expression and of mechanisms of censorship; we observe significant conflicts and struggles in theatre life, and scrutinize the entanglement of economic, political and aesthetic determinants. We query the possibility of making theatre institutions into social laboratories in which cultural practices for the new democratic order can be developed.

Twórcy współczesnego tańca, skupieni w nurcie tzw. krytycznym czy konceptualnym (przy czym to ostatnie określenie, dość powszechne w potocznym obiegu, nie jest szczególnie trafne, budzi zresztą uzasadniony sprzeciw wśród samych artystów) zrywają z zasadą bezwzględnego podporządkowania tańca ruchowi. Uwolnienie praktyki tanecznej od przymusu ciągłego, sprawnego i ocenianego według określonych kryteriów ruchu zaowocowało rozwojem tej dziedziny w jeden z najciekawszych i najszybciej rozwijających się obszarów sztuki. Taniec może być polityczny, krytyczny, wywrotowy. To właśnie na gruncie projektów choreograficznych performowana jest współczesna instytucja sztuki.

Książka Bojany Kunst nie poprawia nastroju. Pokazuje pułapki, w jakie współczesną sztukę polityczną wikłają skomplikowane związki z kapitalizmem. Ich relacje i zależności zdecydowanie wykraczają poza zjawisko komercjalizacji czy nawet cenzury ekonomicznej. Sięgają daleko głębiej – dotyczą najbardziej podstawowych sposobów pracy. Od kilkudziesięciu lat w mechanizmach wytwarzania oraz w praktykach instytucjonalnych w obszarze sztuki zachodzą bowiem zmiany, które są ściśle powiązane z przekształceniami procesów i warunków produkcji w późnym kapitalizmie. Uwikłania te powodują, że nawet najlepiej wymyślony projekt teatru politycznego może utracić swój krytyczny i emancypacyjny potencjał. Artysta w pracy to książka, która odsłania skalę i zasięg tego zjawiska, wskazując na jego dewastujące dla sfery publicznej i życia artystów konsekwencje.

The year 2013 in Poland was marked by a series of unrest-inspiring events that curtailed the liberty of artists and frequently verged on censorship. It may seem we are witnessing culture wars between the so-called right-wing, conservative, catholic representatives and so-called left-wing, more liberal, progressive part of the society. In fact, what creates a real division in contemporary Poland is not a series of ideological issues but the direct consensus-defying consequences of the post-1989 transition and the yawning gap between the haves and the have-nots in Poland. Ideological squabble seems thus to be a smoke screen, a type of pressure valve in the times of accelerating socio-economic inequality.

The festival is invariably a political institution: it puts in place a certain way of perceiving performing arts; it defines individual trends; it arranges artworks in a certain order and determines the requirements and criteria for producing new shows. After all, the very act of selection, and deciding how productions are shown, is in itself a political gesture – as is the shaping of context or formulating the festival message in conjunction with the audience. The choices made by those responsible for festival programmes are neither “innocent” nor neutral.
On the other hand, if we look at the festival from the perspective of its social and economic conditions, we will notice that it is not only a product of the neoliberal system, but that it also strengthens and preserves its order. Thus, how does this context allow one to think about the festival as an emancipatory political proposal? And how to unlock this potential?
My fundamental rationale here is to sketch a map of contexts conducive to thinking about the contemporary festival as one of the crucial contemporary art institutions. The book contains texts drawn from a variety of sources: manifestos, scripts, programme materials, interviews. All the texts were conceived by outstanding practitioners, curators, artists, and researchers analysing and critiquing the mechanisms of art production and reception from diverse points of view. Their proposals not only make us rethink what seemed obvious, but also let us ask a question how – in the face of social and economic complicities – we can appropriate festivals as a space of critical undertakings; how, to evoke McKenzie Wark, to hack them with a view to creating a space for new solutions: in particular, for ones that seem inconceivable for now.
Authors: Roberto Bacci, Franco "Bifo" Berardi, Silvia Bottiroli, Matthieu Goeury, Grupa Robocza TERMS, Daniel Blanga Gubbay, Frie Leysen, Oliver Marchart, Chantal Mouffe, Rabih Mroue, Maciej Nowak, Gerald Raunig, Christophe Slagmuylder, Tea Tupajić, Rok Vevar, Ana Vujanović, Petra Zanki
Editor: Marta Keil
Co-Publishers: Konfrontacje Teatralne (Lublin), Zbigniew Raszewski Theatre Institute (Warszawa)

Autonomy is construed here as sovereignty – the opportunity to freely decide about oneself, including the opportunity to voice one’s opinion, to decide upon the mode of self-organization, and to propose one’s own solutions, constituting an alternative to the dominant models - and this is how it constitutes the condition of proposing and establishing political changes. Choreography is working on its autonomy in a constant process of negotiation, in seeping between domains, fields and practices. Gaining autonomy relies here on working out one’s own language, on sketching the map of one’s own territory and on the quest of its agency forms. And it is in these three strands that we have chosen as the through lines of the present book.

Authors: Guy Cools, Anna Herbut, Satu Herrala, Marta Keil, Andreja Kopač, Bojana Kunst, Hanna Raszewska-Kursa, Wojciech Klimczyk, Joanna Leśnierowska, Ramona Nagabczyńska, Lisa Nelson, Jeroen Peeters, Laurence Rassel, Alexander Roberts, Frida Sandström, Katarzyna Słoboda, Maria Stokłosa, Mateusz Szymanówka, Christophe Wavelet, Katarzyna Wolińska
Editor: Marta Keil
Co-Published by Art Stations Foundation (Poznań), Dance and Music Institute (Warszawa), Zbigniew Raszewski Theater Institute (Warszawa) and EEPAP (Lublin).

Polityczność to także decyzja o tym, jak ustanawiasz relację z widownią, jak podjąć temat albo jak go porzucić, na co zwrócić uwagę, co puścić mimo uszu. To układ krzeseł na widowni — albo ich brak. To wybór tematu i kontekstu. Sytuacja społeczna i ekonomiczna, w jakiej pracujesz. Wybór, czyją sprawę dopuszczasz do głosu. To kontekst, w jakim spektakl jest produkowany i pokazywany. To także decyzja o szerokim udostępnieniu partytury lub scenariusza albo ścisłego zastrzeżenia ich prawami autorskimi. Albo decyzja, by porzucić projekt.
„Choreografia: polityczność” pod redakcją Marty Keil składa się z kilkunastu tekstów wybitnych europejskich i amerykańskich artystek i artystów oraz badaczek i badaczy przyglądających się współczesnym praktykom choreograficznym jako praktykom politycznym. Książka pokazuje choreografię jako jako narzędzie formułowania i wyrażania myśli, przestrzeń działań krytycznych i praktyk oporu. Znalazły się tu zarówno artystyczne manifesty, jak i naukowe analizy oraz zapisy procesu pracy. Zebrane materiały, w większości dotąd nie tłumaczone na język polski, wchodzą ze sobą w relacje, wytwarzają napięcie, czasem pozostają w niezgodzie. Stanowią próbę wykreślenia możliwej mapy ułatwiającej poruszanie się w przestrzeni współczesnej choreografii.
Autorzy: Jonathan Burrows, Boris Charmatz, Alice Chauchat, Bojana Cvejić, Mark Franko, Mette Ingvartsen, Gabriele Klein, Bojana Kunst, Rudi Laermans, André Lepecki, Randy Martin, Oliver Marchart, Nobody's Business, Jan Ritsema, Xavier Le Roy, Christine de Smedt, Ana Vujanović.
Redakcja: Marta Keil
Co-Published by Art Stations Foundation (Poznań), Dance and Music Institute (Warszawa), Zbigniew Raszewski Theater Institute (Warszawa) and EEPAP (Lublin).